Làm – rồi mới hiểu
Có một thời gian, mình đọc rất nhiều.
Đọc về cách xây dựng hệ thống.
Đọc về cách viết code tốt hơn.
Đọc về cách làm sản phẩm.
Mỗi lần đọc xong, mình có cảm giác là… mình hiểu.
Nhưng rồi khi bắt tay vào làm, mọi thứ không giống như mình nghĩ.
Những thứ trên lý thuyết:
- Rất rõ ràng
- Rất hợp lý
- Rất "có vẻ đúng"
Nhưng trong thực tế:
- Có những thứ không chạy
- Có những thứ không khớp
- Có những thứ không ai nhắc đến
Lúc đó mình mới nhận ra:
Có hai kiểu hiểu.
Một kiểu hiểu đến từ việc đọc.
Một kiểu hiểu đến từ việc làm.
Hiểu từ việc đọc giống như nhìn bản đồ.
Bạn thấy được:
- Con đường
- Hướng đi
- Cấu trúc tổng thể
Nhưng hiểu từ việc làm giống như tự mình bước đi.
Bạn sẽ gặp:
- Đường vòng
- Chỗ trơn trượt
- Những ngã rẽ không có trên bản đồ
Và chỉ khi bạn đi qua, bạn mới thực sự biết nó như thế nào.
Có những lỗi bạn không thể "học trước".
Bạn chỉ có thể:
- Gặp nó
- Sai với nó
- Và đi qua nó
Đó là lý do vì sao:
Có những người nói rất đúng, nhưng khi làm thì không làm được.
Và có những người không nói nhiều, nhưng làm rất chắc.
Không phải vì họ biết nhiều hơn. Mà vì họ đã đi qua nhiều hơn.
Làm chậm hơn đọc. Làm khó hơn hiểu.
Nhưng làm giữ lại được.
Mỗi lần bạn:
- Debug một lỗi
- Sửa một thiết kế
- Viết lại một đoạn code
Bạn không chỉ hoàn thành công việc. Bạn đang tạo ra một lớp hiểu mới.
Một lớp hiểu mà không ai có thể lấy đi.
Đừng cố hiểu mọi thứ trước khi bắt đầu.
Vì có những thứ: chỉ khi bắt đầu, bạn mới có thể hiểu.
Nếu bạn đang đứng trước một điều gì đó mới:
Đừng đọc thêm một bài nữa. Đừng xem thêm một video nữa.
Hãy mở ra. Và làm.
Có thể bạn sẽ làm sai. Có thể bạn sẽ mất thời gian.
Nhưng bạn sẽ có thứ mà việc đọc không thể mang lại:
Trải nghiệm.
Và trải nghiệm luôn là người thầy khó tính nhất.
Nhưng cũng là người thầy trung thực nhất.
Và cuối cùng
Bạn không cần hiểu hết để bắt đầu.
Nhưng bạn cần bắt đầu để hiểu.